Tình hình ngành da giày trong những tháng đầu năm 2023
Tổng quan ngành da giày 2022
Số liệu 2022 và dự báo 2023
Chỉ số sản xuất công nghiệp ngành sản xuất giày dép trong 9 tháng đầu năm tăng 20.4% so với cùng kỳ năm 2021. Trong đó, sản lượng giày dép trong 9 tháng đầu năm 2022 tăng 14.7%, đạt 2,096.7 triệu đôi, khi các nhà máy sản xuất giày dép tại những địa phương tập trung nhiều doanh nghiệp giày dép lớn như thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Long An, Tiền Giang,… đã sản xuất trở lại với công suất bình thường.
Hiện nay doanh nghiệp Việt Nam đang phụ thuộc tương đối lớn vào nguyên phụ liệu nhập khẩu, chủ yếu từ thị trường Trung Quốc.
Kim ngạch xuất khẩu giày dép đạt khoảng 18.3 tỷ USD, tăng 36.5% so với cùng kỳ năm 2021, trong đó Mỹ và EU vẫn là hai thị trường tiêu thụ giày dép lớn nhất của Việt Nam khi nhu cầu của người dân các sản phẩm giầy dép dần hồi phục trong bối cảnh đại dịch Covid-19 đã dần được kiểm soát ở trong nước và tại nhiều thị trường xuất khẩu của Việt Nam.
Theo VIRAC, dự báo ngành da giày trong giai đoạn cuối năm 2022 và năm 2023 sẽ đối mặt với không ít thách thức khi:
- Trong những tháng đầu năm 2023, dự báo nhu cầu tiêu thụ sản phẩm giày dép từ các thị trường nước ngoài sẽ tăng trưởng chậm lại khi tình hình đơn hàng tại Mỹ và các nước EU đang có dấu hiệu chững lại. Nguyên nhân là do lượng hàng tồn kho còn tương đối lớn, lạm phát gia tăng, sức mua yếu trong những tháng cuối năm khiến các doanh nghiệp sẽ tập trung vào giải phóng hàng tồn kho hơn là nhập hàng mới.
- Thiếu hụt nguồn lao động tiếp tục là vấn đề nan giải của doanh nghiệp ngành da giày, trong khi da giày lại là ngành sử dụng nhiều lao động trong các ngành kinh tế của Việt Nam (riêng ngành da giày cần thêm khoảng 1.4 triệu lao động mỗi năm, chiếm 18% toàn ngành chế biến, chế tạo).
- Nguồn cung nguyên phụ liệu từ thị trường Trung Quốc – nơi cung cấp hơn 50% nguyên phụ liệu cho ngành da giày, có thể sẽ chịu ảnh hưởng tiêu cực từ tình hình dịch bệnh Covid-19 đang tái bùng phát cùng với chính sách Zero-Covid kéo dài của Chính phủ Trung Quốc. Trong khi đó, đơn hàng XK da giày vào EU thời gian qua có sự sụt giảm do tác động của cuộc xung đột Nga – Ukraine cũng như lạm phát tăng cao.
Tình hình thực tế trong quý I/2023
Tháng 1/2023, xuất khẩu giày dép chứng kiến sự giảm tốc rất mạnh, chỉ đạt 1,6 tỷ USD, giảm 17,7% so với cùng kỳ năm trước. Túi xách, vali, ô dù cũng theo đà giảm, còn 320 triệu USD, giảm 18,3%. Không tính đến kỳ nghỉ tết kéo dài vào đúng tháng 1, có một thực tế không thể phủ nhận là lượng đơn hàng lẫn giá trị đơn hàng đều ít đi.
Ông Nguyễn Đức Thuấn, Chủ tịch Lefaso nhận định, mục tiêu xuất khẩu năm 2023 sẽ trở nên thách thức hơn, đặt trong bối cảnh thị trường toàn cầu giảm tiêu dùng. Ở trong nước, doanh nghiệp khó tiếp cận vốn vay, chi phí sản xuất tiếp đà tăng cao, cho thấy các doanh nghiệp phải duy trì hoạt động trong một giai đoạn cực kỳ khó tiên lượng.
Khó khăn ngành da giày phải đối mặt
Chất lượng
Ngành công nghiệp thuộc da trong nước có trình độ phát triển ở mức thấp, gây nhiều ảnh hưởng tới môi trường.
Thuộc da là quá trình xử lý da động vật để làm vật liệu bền hơn và khó bị phân hủy hơn. Quá trình thuộc da được chia thành 4 công đoạn chính, bao gồm: chuẩn bị thuộc, sơ thuộc, hoàn thành ướt và hoàn thành khô. Vấn đề môi trường chính trong các nhà máy thuộc da hiện nay là nước thải, mùi và chất thải rắn.
Hiện nay, EU đặt ra tiêu chuẩn rất nghiêm ngặt về các tiêu chuẩn an toàn sinh thái đối với sản phẩm da giày nhập khẩu vào EU, trong đó có tiêu chuẩn EU Directive 76/769/EEC về sản xuất da thuộc. Tuy nhiên tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng được các chỉ tiêu an toàn sinh thái sản phẩm của EU chưa cao. (trong khi EU là đối tượng xuất khẩu lớn – bài toán khó)
Nhân lực, đơn hàng, xuất khẩu
Trong khi nhu cầu tại các thị trường xuất khẩu (Mỹ, EU, Nhật) chậm lại do tác động của lạm phát, hàng tồn kho các sản phẩm giày dép của các nhà bán lẻ và các nhãn hàng tiếp tục ở mức cao sẽ làm xấu đi triển vọng đơn hàng trong nửa đầu năm 2023.
Tiêu biểu như, việc thiếu đơn hàng là nguyên nhân chính khiến Công ty TNHH PouYuen Việt Nam cắt giảm hàng ngàn lao động trong tháng 2/2023.
Doanh nghiệp đã cố gắng sắp xếp, nhưng không thể đảm bảo công việc cho số lượng lớn lao động bị ảnh hưởng, đơn hàng sắp tới cũng không dự báo được, doanh nghiệp buộc phải cho giải thể một số chuyền sản xuất.
Sự suy giảm sản xuất tại Công ty PouYuen Việt Nam rất đáng lưu tâm, bởi đây là doanh nghiệp FDI đầu tàu trong khối sản xuất của ngành giày dép, đóng góp doanh thu hàng năm khoảng 1 tỷ USD.
Số lượng đơn đặt hàng và quy mô đơn hàng giảm khiến chỉ số sản xuất công nghiệp của cả nước trong tháng 1/2023 giảm 14,6% so với tháng 12/2022 và giảm 8% so với cùng kỳ năm trước.
Suy giảm về đơn hàng đã tác động ngay đến kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành, báo hiệu sự ảm đạm trong sản xuất và xuất khẩu.
Hiệp hội mong muốn hệ thống thương vụ Việt Nam tại nước ngoài hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm các đối tác xuất khẩu nguyên phụ liệu trong khối thị trường có FTA.
Lúc này, doanh nghiệp chỉ biết chờ đợi vào tín hiệu thị trường dần ấm lên, sức mua được cải thiện, các nhà mua hàng quay trở lại đặt hàng để sản xuất được thông suốt, các lô hàng được xuất đi đều đặn.
Cơ hội nào dành cho ngành da giày?
Hội nghị xúc tiến ngành da giày ra quốc tế
Leather Summit 2023 là cơ hội để các cơ sở sản xuất nâng cao năng lực cạnh tranh trong thời đại số.
Ngoài ra, Leather Summit 2023 còn có sự tham gia của chuyên gia về vật liệu da thuộc đến từ Ý và hơn 250 mẫu da cao cấp để các cơ sở sản xuất trực tiếp tại làng nghề có cơ hội mở rộng kết nối với các nhà sản xuất, tiếp cận nguồn hàng giá tốt và tìm kiếm cơ hội kinh doanh.
Ông Phạm Quang Vũ Anh, CEO Công ty cổ phần Da thuộc Genus, thành viên sáng lập chuỗi sự kiện Leather Summit chia sẻ: “Tuy tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2022 của ngành đạt khoảng 27 tỷ USD, nhưng tỷ trọng của cách doanh nghiệp khối ngoại vẫn chiếm tỷ lệ cao, với trên 80% so với các doanh nghiệp Việt Nam. Vậy nên, việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt là việc rất quan trọng nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu và khả năng cạnh tranh trong chính “sân nhà”.
Lấy mục tiêu dài hạn (2023 – 2035) làm tiền đề phấn đấu
Theo “Chiến lược phát triển ngành dệt may và da giày Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2035”, Việt Nam phấn đấu kim ngạch xuất khẩu ngành da giày đến năm 2025 đạt 27 – 28 tỷ USD và đạt 38 – 39 tỷ USD vào năm 2030.
Xuất khẩu giày dép của Việt Nam được dự báo sẽ đạt mức tăng trưởng 10 – 12%/năm trong giai đoạn 2022 – 2026. Các yếu tố thúc đẩy bao gồm:
- Nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường xuất khẩu chính của Việt Nam như Mỹ, EU, Nhật Bản,… được dự báo vẫn sẽ tăng trưởng trong dài hạn;
- Các đơn hàng từ Trung Quốc dịch chuyển về Việt Nam do Trung Quốc tiếp tục chủ trương giảm ưu đãi đầu tư trong các lĩnh vực dệt may và da giày để tập trung cho các ngành công nghệ cao; và giá nhân công của Trung Quốc tăng cao;
- Tác động tích cực từ Hiệp định EVFTA, RCEP & CPTPP mở ra thị trường lớn hơn cho giày dép Việt Nam.
Xu hướng chuyển đổi số ngành da giày
Trong chuỗi cung ứng da giày Việt Nam, các doanh nghiệp FDI nắm gần như toàn bộ khâu phân phối có giá trị gia tăng cao, trong khi các doanh nghiệp Việt Nam phần lớn thực hiện gia công ở khâu sản xuất.
Những số liệu về bức tranh chung kể trên cho thấy, các doanh nghiệp da giày Việt Nam cần thực sự cần chuyển đổi sâu rộng và toàn diện về mặt tư duy và chiến lược, đặc biệt là mạnh dạn ứng dụng chuyển đổi số.
CMCN 4.0 giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực thiết kế, sản xuất và thương mại. Sản phẩm da giày chuyển dịch từ mô hình gia công xuất khẩu (CMT) lên mô hình “mua nguyên liệu, bán thành phẩm xuất khẩu” (FOB).
Sản xuất thiết kế ban đầu (ODM), sản xuất thương hiệu gốc (OBM) tiến tới tham gia nhiều hơn vào các khâu thiết kế, thương mại trên chuỗi cung ứng nhằm cạnh tranh với doanh nghiệp FDI và nâng cao tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu.
Việc đáp ứng các yêu cầu của cuộc CMCN 4.0 đang đặt ra cả cơ hội lẫn thách thức cho doanh nghiệp da giày trong nước.
Tìm hiểu thêm về ngành giày dép quý 2 năm 2023
Những thông tin trên được cập nhật từ “Báo cáo ngành da giày Quý 1 năm 2023”. Báo cáo cung cấp đầy đủ thông tin về kinh tế vĩ mô, cung – cầu thương mại của ngành, các thông tin liên quan và dự báo từ những dữ liệu được cập nhật mới nhất.
—————————————
VIRAC được thành lập bởi đội ngũ nhân sự uy tín và có chuyên môn về thông tin, tài chính và nghiên cứu thị trường trong khu vực. VIRAC chuyên cung cấp các sản phẩm, dịch vụ liên quan đến:
- Nghiên cứu Ngành
- Nghiên cứu doanh nghiệp
- Nghiên cứu thị trường
- Nền tảng dữ liệu VIRACE
VIRAC cung cấp hơn 20 ngành kinh tế như: Bất động sản, Bột giấy và Giấy, Da giầy, Dầu khí, Dệt may, Điện, Đồ uống, Dược phẩm, Gỗ, Hàng không, Hóa chất, Kinh tế vĩ mô, Linh kiện điện tử, Logistics, Lưu trú, Nhựa, Ô tô, Than, Thép, Thức ăn chăn nuôi, Thực phẩm, Vật liệu xây dựng, Khoáng sản, Viễn thông, Xi măng,….
ĐĂNG KÝ ĐỂ NHẬN BÁO CÁO NGÀNH DA GIÀY TẠI ĐÂY
VIRAC có thể nghiên cứu, làm báo cáo customize để đáp ứng những nhu cầu đặc biệt, chuyên sâu của khách hàng. Đăng ký đề bài TẠI ĐÂY.
