TỔNG QUAN NGÀNH CÔNG NGHIỆP NỘI DUNG SỐ VIỆT NAM QUÝ 1/2023 – THÁCH THỨC VÀ HƯỚNG ĐI CHO NỬA CUỐI NĂM NAY?

I. Tổng quan ngành công nghiệp nội dung số quý 1/2023

Ngành công nghiệp nội dung số tại Việt Nam hiện nay đang trải qua sự tăng trưởng đáng kể trên đà hội nhập với thế giới. Ngành đang có những bước phát triển rất nhanh trong thời gian qua, với doanh thu năm 2023 ước đạt khoảng 876 triệu USD.

Ngành công nghiệp mới này cũng được đánh giá là có nhiều cơ hội để phát triển khi mà số lượng người sử dụng các loại hình nội dung số tăng nhưng vẫn chưa đạt mức ấn tượng.

 

1. Tổng quan chung ngành công nghiệp nội dung số 

Theo báo cáo tổng hợp, tính đến quý 1/2023, Việt Nam có 77,93 triệu người dùng Internet, tương đương với 79,1% tổng dân số. Số kết nối di động đang hoạt động cả nước đang là 161,6 triệu kết nối, với số lượng người sử dụng mạng xã hội là 70 triệu người.

 

Thống kê trên các nền tảng nội dung xuyên biên giới ghi nhận, hiện nay Việt Nam có 66,2 triệu người dùng Facebook; bên cạnh đó là 63 triệu người dùng Youtube; 10,3 triệu người dùng Instagram; đến 49,86 triệu người dùng Tik Tok, và với khoảng 2 triệu thuê bao Netflix.

 

Có thể thấy hiện nay, ngành công nghiệp nội dung số của Việt Nam đang có lợi thế mạnh về nguồn nhân lực trẻ, với khả năng tiếp cận công nghệ nhanh cùng tính sáng tạo cao. Nhiều trường đại học hiện nay đã tham gia vào công cuộc đào tạo nhân lực cho ngành công nghiệp nội dung số bao gồm các chuyên ngành: thiết kế đồ họa, truyền thông đa phương tiện. Các trường Đại học có thể kể đến như: Đại học FPT, Cao đẳng truyền hình, ĐH Bưu chính viễn thông, … Đây là hướng đi phù hợp với chủ trương của Chính phủ thúc đẩy kinh tế số thành ngành mũi nhọn của Việt Nam. 

 

Nguồn: VIRAC

 

Theo báo cáo của VIRAC, doanh thu thị trường ngành công nghiệp nội dung số Việt Nam trong quý 1/2023 phần lớn tới từ các dịch vụ quảng cáo số với cơ cấu doanh thu đạt x%, theo sau đó là Games và đứng thứ ba là Video theo yêu cầu. 

 

Tuy nhiên, cũng theo báo cáo của VIRAC, mặc dù đạt cơ cấu doanh thu thị trường lớn nhất, nhưng doanh thu/người tới từ quảng cáo số chỉ ở vị thứ tư so với các loại hình khác. Các sản phẩm Video theo yêu cầu đang đạt giá trị cao nhất trong ngành công nghiệp nội dung số với khoảng x USD/người/năm, gấp đôi doanh thu/người từ loại hình quảng cáo số.

Nguồn: VIRAC

 

Được biết, trong năm 2022, ước tính số lượng người theo dõi các nội dung video theo yêu cầu đang dẫn đầu tại thị trường Việt Nam với hơn 13.4 triệu người dùng. Nguyên do được cho rằng lượng người dùng lớn đến từ sự bùng nổ của các nền tảng chiếu phim trực tuyến nước ngoài trong những năm gần đây, đặc biệt là Netflix. Theo một cuộc khảo sát được thực hiện bởi Decision Lab tại Việt Nam năm 2022, có trên 21% số đáp viên sử dụng nền tảng chiếu phim này. 

 

Theo sau các nền tảng chiếu phim, cũng trong ngành công nghiệp nội dung số, là các trò chơi điện tử (Games) và các sản phẩm âm nhạc. Số lượng người chơi game tại Việt Nam có sự tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2020 và tiếp tục tăng trưởng cho tới năm 2022 do ảnh hưởng của các đợt giãn cách xã hội trong đại dịch Covid-19. Vào thời kỳ này, các địa điểm vui chơi phải đóng cửa, cùng với đó là các chính sách hạn chế tiếp xúc giữa người với người đã tạo ra một cơ hội lớn cho ngành game Việt Nam khi nhu cầu giải trí ngoài trời và tương tác trực tiếp bị hạn chế. 

 

a. Dịch vụ quảng cáo số

Hiện nay, thị trường quảng cáo số tại Việt Nam được chia thành 5 loại chính là quảng cáo tìm kiếm, quảng cáo mạng xã hội, quảng cáo Banner, quảng cáo Video và quảng cáo chuyên biệt. 

 

Trong số đó, quảng cáo tìm kiếm đang chiếm tỷ trọng lớn nhất. Các đơn vị cung cấp dịch vụ – giải pháp của của loại hình quảng cáo này cũng khá đa dạng, bao gồm chính các đơn vị cung cấp các nền tảng tìm kiếm, ngoài ra cũng còn có các đơn vị doanh nghiệp cung cấp các giải pháp tối ưu nội dung tìm kiếm (SEO) hoặc tìm kiếm các gói quảng cáo giá rẻ (Google ad service),…

 

Hiện nay, các doanh nghiệp, đơn vị làm về cung cấp các giải pháp truyền thông, quảng cáo, đặc biệt là quảng cáo trên các nền tảng số đang có sự gia tăng vượt bậc tại Việt Nam do nhu cầu của ngày càng nhiều nhiều thương hiệu mới trên thị trường. Đây cũng là thị trường tiềm năng cho các doanh nghiệp nước ngoài tham gia vào. Với lợi thế vượt trội về tài chính và tiến bộ trong ngành công nghiệp nội dung số, các doanh nghiệp nước ngoài sẽ trở thành một đối thủ đáng gờm mà các doanh nghiệp trong nước phải dè chừng. Đây vừa là thách thức vừa là động lực cho các doanh nghiệp Việt Nam nhanh chóng cập nhật, bắt kịp với những xu thế mới nhất của ngành công nghiệp nội dung số trên thế giới.

 

Tìm hiểu thêm thông tin các doanh nghiệp ngành công nghiệp nội dung số tại đây

 

b. Games

 

Theo báo cáo về ngành công nghiệp nội dung số của VIRAC, doanh thu tới từ các trò chơi di động đang chiếm một tỷ trọng lớn trong ngành với x% tổng giá trị thị trường- áp đảo các loại hình game khác. 

 

Tại Đông Nam Á, Việt Nam được biết đến là một cường quốc game trong khu vực. Theo báo cáo tổng hợp, Việt Nam hiện đang đứng thứ 7 trên thế giới và thứ 2 tại Đông Nam Á về số lượng game tải về. Theo báo cáo tổng hợp, hiện Việt Nam đang có khoảng 10.2 triệu người chơi game, trong số đó có khoảng 69.6% số người dùng có chơi game trên di động. 

 

Ngoài ra, Việt Nam còn đang đứng thứ 3 trên 10 các nhà sản xuất ứng dụng game của khu vực. Cứ 25 games được download thì có 1 game được sản xuất tại studio của Việt Nam.

 

Tuy nhiên, theo báo cáo ngành công nghiệp nội dung số của VIRAC, hiện nay thị trường game Việt Nam được đánh giá vẫn còn phân tán nhỏ lẻ,  một phần do các doanh nghiệp chưa cùng hợp tác để phát huy thế mạnh của nhau. Vì thế chưa có nhiều tập đoàn lớn quan tâm đầu tư mặc dù ngành game Việt có tiềm năng hấp dẫn và có rất nhiều khía cạnh đáng được đầu tư. Việt Nam cũng tập hợp một cộng đồng chơi game lớn và tích cực, nhiều lập trình viên tài năng, sáng tạo, cùng với nhiều doanh nghiệp có hệ sinh thái trò chơi năng động.

 

Vì thế nếu doanh nghiệp nước ngoài ngay bây giờ có chiến lược đầu tư sáng suốt vào các đơn vị làm game của Việt Nam, đây sẽ là một cơ hội sinh lợi nhuận khổng lồ đem đến sự phát triển cho cả đôi bên. 

 

c. Dịch vụ – giải pháp video theo yêu cầu

Video On Demand (VoD) hay video theo yêu cầu là nền tảng cho người dùng lựa chọn và xem/nghe nội dung video hoặc âm thanh mà họ muốn bất kỳ lúc nào trên các thiết bị được kết nối Internet, thay vì phải xem vào thời gian phát sóng cụ thể như ở trên TV truyền thống.

 

 

Theo báo cáo “Digital Media Report Video on Demand” của Statista phát hành vào năm 2022 cho biết, Việt Nam đứng thứ 2 chỉ sau Indonesia về doanh thu từ dịch vụ giải pháp video theo yêu cầu với tổng 187,4 triệu USD. Cũng dựa theo biểu đồ về lượng người dùng dịch vụ video trả phí tại Việt Nam giai đoạn 2017 – 2027 của Statista, có thể thấy lượng người dùng có xu hướng tăng đều, cụ thể là có thêm 2,4 triệu người đăng ký mới trong vòng 5 năm  từ 2017 đến 2022. Theo dự đoán trên, đến năm 2027, con số trong ngành công nghiệp nội dung số này sẽ rơi vào khoảng 7,7 triệu người.

 

Theo báo cáo ngành công nghiệp nội dung số của VIRAC, phần lớn doanh thu của dịch vụ-giải pháp video theo yêu cầu tới từ các nền tảng SVoD với tỷ lệ x%. Theo một cuộc khảo sát của Q&Me vào năm 2021, các ứng dụng nền tảng-giải pháp Video theo yêu cầu được sử dụng nhiều nhất là FPT Play với 39% lượt lựa chọn, theo sau là Netflix với 23% và ON TV với 21%. 

 

d. Dịch vụ ấn bản số

 

Hiện nay cơ cấu dịch vụ ấn bản số được chia thành 3 loại hình chính, bao gồm: ePapers, eBooks và eMagazines. Chiếm phần lớn trong cơ cấu doanh thu của dịch vụ ấn bản số là các loại sách trực tuyến (eBooks). Với sự ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 doanh thu của các đơn vị phát hành eBooks đã tăng mạnh trong những năm trở lại đây. Theo sau là hai loại hình ấn bản còn lại.

 

e. Dịch vụ âm nhạc số

 

Thị trường dịch vụ âm nhạc số tại Việt Nam đang thuộc về các nền tảng âm nhạc trực tuyến – chiếm lượng lớn cơ cấu doanh thu. Theo một cuộc khảo sát về âm nhạc số của Q&Me trong năm 2021, các ứng dụng âm nhạc số được sử dụng nhiều nhất tại Việt Nam có thể kể tới Zing Mp3 (59% lượt lựa chọn) và Nhạc của tui (34% lượt lựa chọn).

 

Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, những ứng dụng nghe nhạc nước ngoài như Apple Music hay Spotify được ưa chuộng bởi nhiều người dùng trẻ trong nước. Số lượng người dùng vẫn đang có dấu hiệu gia tăng liên tục. Đây sẽ là thách thức lớn cho các nền tảng âm nhạc số Việt Nam, buộc các doanh nghiệp phải có chiến lược sáng suốt để không đánh mất miếng bánh thị phần của mình.

 

II. Dự báo và hướng đi cho ngành công nghiệp nội dung số ở Việt Nam

Dù có nhiều dư địa nhưng ngành công nghiệp nội dung số hiện chỉ chiếm một phần nhỏ trong doanh thu của ngành công nghệ thông tin và truyền thông. Đây sẽ là động lực thôi thúc các nhà sáng tạo phát triển hơn nữa, nhằm tận dụng tối đa lợi thế của Việt Nam về chi phí sản xuất đang ở mức thấp hơn so với trung bình thế giới đến hàng chục lần. 

 

1. Vấn đề về chính sách thuế

Ngành công nghiệp nội dung số tại Việt Nam hiện nay tuy đạt được nhiều kết quả khả quan nhưng việc phát triển vẫn chưa đạt được như kỳ vọng, do vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề, vướng mắc, đặc biệt trong công tác quản lý nội dung và chính sách thuế của Nhà nước. 

 

Với các vấn đề về chính sách thuế, theo quy định hiện của Nhà nước đang có thuế VAT, thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân. Đây cũng là một trong những mấu chốt chính cần tìm hướng gỡ trong bối cảnh ngành công nghiệp nội dung số được nhìn nhận như một ngành hoạt động kinh doanh thông thường.

 

Hiện nay chưa có các quy định cũng như ưu đãi cho ngành công nghiệp nội dung số, mà thậm chí còn xuất hiện thêm tình trạng thuế chồng thuế khi kinh doanh trên các nền tảng xuyên biên giới. Lấy ví dụ các doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trên YouTube tại Việt Nam hiện đang phải gánh 2 lần thuế đối với khoản doanh thu đến từ lượt xem tại Hoa Kỳ.

 

 

Với thực trạng đó, Hội Truyền thông số Việt Nam đã đưa ra kiến nghị đối với Nhà nước để xem xét hỗ trợ, thúc đẩy ngành công nghiệp nội dung số với các chính sách ưu đãi về: Thuế, đầu tư hay tạo cơ hội hỗ trợ đào tạo nhân lực… như ưu đãi hiện tại đối với lĩnh vực phần mềm và công nghệ cao. 

 

Đáp ứng các kiến nghị, hiện nay, Nhà nước đã và đang xây dựng một loạt chính sách tạo các hành lang pháp lý thuận lợi cho hoạt động kinh doanh, nghiên cứu, kết nối xúc tiến thương mại, thúc đẩy phát triển đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trên cả nước.

 

2. Học hỏi từ các nước đi đầu về công nghệ – đẩy mạnh hội nhập với thế giới

Ngành công nghiệp nội dung số trên toàn cầu hiện nay đang có bước phát triển vượt bậc trong nhiều lĩnh vực như truyền thông, công nghệ, thiết kế, nghệ thuật, giải trí… Các nước như Mỹ, Hàn Nhật – những nước đi đầu về công nghệ đang ngày càng mở rộng, đa dạng hóa ngày càng nhiều các mảng kinh doanh nội dung số để đáp ứng nhu cầu lớn của thị trường toàn cầu hiện nay.

 

Tại Việt Nam, số lượng các doanh nghiệp làm trong ngành công nghiệp nội dung số mặc dù nhiều nhưng quy mô nhỏ và thời gian tồn tại ngắn. Đến hết 2022, Việt Nam có khoảng 3.800 startup, đứng thứ 54 trong hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu, nhưng chỉ 50% startup tồn tại sau 5 năm hoạt động.

 

Nguyên do được các chuyên gia cho rằng vì ngành công nghiệp nội dung số của Việt Nam đang thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao. Đặc biệt là những nhân sự quản lý về kỹ thuật công nghệ với đủ tầm nhìn thiết kế sản phẩm số một cách toàn diện – đa dòng, đa mảng như mô hình 360 của Nhật – Hàn – Mỹ.

 

Để nhanh chóng bắt kịp với xu thế toàn cầu, các công ty trong ngành công nghiệp nội dung số Việt Nam nên nghiên cứu và vận dụng mô hình phát triển thành công của các nước đi đầu về công nghệ. Từ đó, bước đầu là phát triển mô hình sản phẩm tài sản sở hữu trí tuệ: đa dạng dòng sản phẩm, đa dạng nền tảng kinh doanh. Doanh nghiệp ngành công nghiệp nội dung số cũng cần thích ứng với mô hình kinh doanh bền vững hiện nay, đây là một bước quan trọng chuyển từ mô hình kiếm tiền nhanh sang mô hình phát triển có chiều sâu.

 

Đồng thời, quan trọng không kém là tăng cường giao lưu liên kết, hợp tác với các doanh nghiệp cùng mảng trong nước và ngoài nước, đồng thời tham dự các triển lãm, hội chợ quốc tế trong ngành công nghiệp nội dung số. Ngoài ra, có thể học hỏi những mô hình quản trị hiện đại nhất, tiếp cận các công nghệ mới, kết hợp với việc tuyển dụng, bồi dưỡng, phát triển đội ngũ chuyên gia trong ngành.

 

Những thông tin trên được cập nhật từ “Báo cáo ngành công nghệ thông tin và viễn thông Việt Nam quý 1/2023”. Báo cáo cung cấp đầy đủ thông tin về kinh tế vĩ mô, ngành công nghiệp phần cứng, phần mềm, ngành công nghiệp nội dung số của ngành công nghệ thông tin và viễn thông Việt Nam, các thông tin liên quan và dự báo từ những dữ liệu được cập nhật mới nhất. 

  

—————————————

ĐĂNG KÝ ĐỂ NHẬN BÁO CÁO NGÀNH CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ VIỄN THÔNG

 

VIRAC có thể nghiên cứu, làm báo cáo customize để đáp ứng những nhu cầu đặc biệt, chuyên sâu của khách hàng. Đăng ký đề bài TẠI ĐÂY.

 

VIRAC cung cấp hơn 20 ngành kinh tế như: Bất động sản, Bột giấy và Giấy, Da giầy, Dầu khí, Dệt may, Điện, Đồ uống, Dược phẩm, Gỗ, Hàng không, Hóa chất, Kinh tế vĩ mô, Linh kiện điện tử, Logistics, Lưu trú, Nhựa, Ô tô, Than, Thép, Thức ăn chăn nuôi, Thực phẩm, Vật liệu xây dựng, Khoáng sản, Viễn thông, Xi măng,….

 

Liên hệ để được tư vấn nhanh nhất:

• Email: viracresearch@virac.com.vn

 

VIRAC được thành lập bởi đội ngũ nhân sự uy tín và có chuyên môn về thông tin, tài chính và nghiên cứu thị trường trong khu vực. VIRAC chuyên cung cấp các sản phẩm, dịch vụ liên quan đến:

• Nghiên cứu Ngành
• Nghiên cứu doanh nghiệp
• Nghiên cứu thị trường
• Nền tảng dữ liệu VIRACE

 

Các đối tác của VIRAC

• Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank)
• Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam (Vietinbank)
• Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank)
• Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội (MB Bank)
• Công ty TNHH Quốc tế Unilever Việt Nam
• Olam International
• FrieslandCampina