Thị trường muối Việt Nam chưa đáp ứng đủ nhu cầu tiêu thụ muối trong nước. Theo số liệu từ Data Factory VIRAC, sản lượng tiêu thụ muối chế biến trên toàn quốc trong 9 tháng đầu năm 2023 đạt khoảng x tấn, trong khi đó tổng sản lượng sản xuất muối chế biến chỉ đáp ứng được khoảng x tấn.
Tổng quan tình hình thị trường muối Việt Nam
Thị trường muối Việt Nam những năm gần đây
Việt Nam có hơn 3.260km đường biển trải dài từ Bắc vào Nam, khí hậu nhiệt có độ ẩm thấp và nền nhiệt cao, rất thuận lợi cho hoạt động sản xuất muối. Nghề muối đã xuất hiện từ rất lâu và trở thành một nghề gắn bó rất lâu với nhiều người dân Việt Nam.
Nước ta có khoảng 70 cơ sở chế biến muối, trong đó chỉ có khoảng 15 dây chuyền chế biến muối tinh liên tục theo phương pháp nghiền rửa muối. Sản phẩm muối tinh và muối tinh sấy của các dây chuyền này cung ứng khoảng 40% nhu cầu sử dụng của ngành công nghiệp thực phẩm và ăn trực tiếp.
Phần lớn các khu vực sản xuất muối tại Việt Nam hiện nay đều quy hoạch theo phương pháp thủ công, chỉ có rất ít địa phương liên kết với doanh nghiệp để sản xuất muối. Do thiếu sự đầu tư về máy móc và thiết bị hiện đại, chất lượng và số lượng muối sản xuất ra theo phương pháp thủ công đều chưa đạt yêu cầu muối tinh và muối tinh sấy. Chính vì vậy, giá trị của muối nước ta vẫn chưa được cao.
Thời tiết thay đổi thất thường – Diêm dân khó khăn đủ bề
Tuy có những điều kiện tự nhiên thuận lợi và sự quan tâm hỗ trợ của Nhà nước, nhưng nghề muối nước ta vẫn bị phụ thuộc rất lớn vào yếu tố thời tiết.
Những năm trở lại đây thời tiết diễn biến bất thường do ảnh hưởng bởi hiện tượng biến đổi thời tiết. Trời âm u, mưa bất chợt hay mưa trái mùa xảy ra thường xuyên khiến các vùng làm muối gặp khó khăn trong việc sản xuất muối.
Đối với phương pháp làm muối thủ công, nước biển phải được phơi dưới nắng để bốc hơi, sau đó mới thu được muối. Tuy nhiên, nếu gặp mưa bất chợt, mùa muối này của người dân sẽ mất trắng.
Giá muối trên thị trường muối: “Được mùa mất giá – Mất mùa được giá”
Đầu năm nay giá muối tại nhiều vùng chuyên sản xuất muối đã tăng lên mức khá cao. Như tại Quảng Ngãi giá muối tăng cao lên mức kỷ lục – 4.000 đồng/kg, hoặc tại miền Trung giá muối đầu vụ vào khoảng 5.000 đồng/kg.
Tuy giá muối đầu vụ tăng rất cao, nhưng hầu như diêm dân tại các vùng này đều không có muối để bán. Do ảnh hưởng bởi thời tiết ít nắng, mưa nhiều nên các hộ dân vệ sinh ruộng muối chậm dẫn đến chưa thu hoạch được vụ muối mới.
Vụ muối đạt năng suất cao nhất vào tháng 5 và tháng 6 khi thời tiết nắng ráo, nhiệt độ cao. Tuy nhiên khi sản lượng muối tăng thì giá muối lại giảm rất nhanh, chỉ còn khoảng dưới 2.000 đồng/kg.
Việt Nam chi hàng tỷ USD để nhập khẩu muối mỗi năm
Nhu cầu tiêu thụ tại thị trường muối trong nước
Mỗi năm, nhu cầu tiêu thụ muối của nước ta vào khoảng 1.5 – 1.6 triệu tấn, trong đó sản lượng sản xuất trong nước đáp ứng khoảng 1 triệu tấn muối, chủ yếu là muối ăn.
Theo số liệu từ Data Factory VIRAC, sản lượng tiêu thụ muối chế biến trên toàn quốc trong 9 tháng đầu năm 2023 đạt khoảng x tấn, trong khi đó tổng sản lượng sản xuất muối chế biến chỉ đáp ứng được khoảng x tấn.
Như vậy, mỗi năm Việt Nam phải nhập khẩu từ 400.000 – 600.000 tấn muối để phục vụ nhu cầu tiêu thụ trong nước. Kim ngạch nhập khẩu muối mỗi năm lên tới hàng tỷ USD.
Tìm hiểu Hệ thống dữ liệu kinh tế – Data Factory VIRAC.
Tại sao Việt Nam chi hàng tỷ USD nhập khẩu muối mà không tìm cách tăng sản lượng sản xuất muối trong nước
Đây có lẽ là câu hỏi được rất nhiều người đặt ra khi biết được kim ngạch nhập khẩu muối của nước ta.
Hiện nay, nước ta sử dụng muối trong rất nhiều hoạt động khác nhau như sản xuất muối tinh khiết, sản xuất xà phòng, muối phục vụ cho ngành công nghiệp hóa chất, y dược.
Tuy nhiên, muối nước ta sản xuất ra chủ yếu dựa trên phương pháp thủ công lấy nước biển phơi khô tạo thành muối. Năng suất và chất lượng muối sản xuất theo phương pháp này chưa đáp ứng đủ độ tinh khiết cũng như số lượng cần thiết để phục vụ các ngành công nghiệp hóa chất và y dược – 2 ngành chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu tiêu dùng và sử dụng muối ăn.
Chính vì vậy, nước ta bắt buộc phải nhập khẩu muối có độ tinh khiết cao để phục vụ các ngành công nghiệp lớn như hóa chất, y tế.
Bên cạnh đó, giá muối nhập khẩu rẻ hơn cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến việc các doanh nghiệp ưu tiên lựa chọn muối nhập khẩu.
Muối “nội” có giá bán khoảng 3.000 VNĐ/kg rất khó để cạnh tranh với mức giá chỉ khoảng 1.000đ/kg để nhập khẩu muối tinh khiết.
Thị trường muối Việt Nam: Diêm dân khó trụ vững với nghề
Diêm dân khó trụ vững với nghề muối
Thời tiết diễn biến bất thường, giá bán thấp, nguồn thu không ổn định đã khiến rất nhiều diêm dân bỏ nghề “phơi nước” để chuyển sang tìm kiếm một nghề ổn định hơn.
Theo thống kê của Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, diện tích sản xuất muối của nước ta đang trên đà giảm khá sâu. Cụ thể, diện tích sản xuất muối năm 2017 đạt 13.158ha, nhưng đến năm 2021 diện tích sản xuất đã giảm xuống chỉ khoảng 11.393ha.
Sản lượng sản xuất muối cũng theo đó sụt giảm mạnh, sản lượng năm 2021 đã sụt giảm hơn 400.000 tấn so với năm 2020, đạt 914.999 tấn.
Tuy nhiên, nhờ những Chính sách và Đề án được Nhà nước triển khai kịp thời như Đề án phát triển ngành muối giai đoạn 2021 – 2030, ngành muối Việt Nam đã có những bước khởi sắc nhất định.
Theo số liệu từ Data Factory, số lao động tham gia khai muối trong năm 2021 là khoảng x người, tăng x người so với năm 2020. Đây cũng là năm đầu tiên ghi nhận số lao động tham gia khai thác muối tăng mạnh trở lại kể từ năm 2017.
Doanh thu thuần từ hoạt động khai thác muối năm 2021 đạt x triệu đồng, lớn hơn x triệu đồng so với tổng doanh thu thuần của 3 năm 2018, 2019 và 2020 cộng dồn lại.
Tìm hiểu số doanh nghiệp khai thác muối trong năm 2023.
Khó khăn trong đổi mới phương pháp sản xuất
Tại nhiều vùng sản xuất muối lớn trên cả nước đã ứng dụng những công nghệ hiện đại vào quá trình sản xuất muối như mô hình sản xuất theo chuỗi liên kết và bao tiêu sản phẩm, trải bạt nhựa trên nền sân kết tinh… với mục tiêu tăng sản lượng và chất lượng muối.
Tuy nhiên, việc ứng dụng những công nghệ hiện đại này vào quá trình sản xuất vẫn chưa đạt được kết quả như kỳ vọng. Nguyên nhân do điều kiện ngân sách các địa phương còn hạn hẹp, chưa đáp ứng được yêu cầu đầu tư phát triển hạ tầng.
Theo ông Nguyễn Hoàng Quốc – Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Huy Điền (Bạc Liêu) chia sẻ, rất ít người dân áp dụng phương pháp trải bạt nhựa trên nền sân kết tinh do chi phí quá cao. Cụ thể, để trải bạt nhựa trên nền ruộng 1.000m2, người dân sẽ phải đầu tư khoảng 140 – 150 triệu đồng. Đây là một con số quá lớn đối với các hộ dân làm muối. Chính vì vậy, toàn tỉnh Bạc Liêu chỉ có khoảng 70ha trải bạt nhựa sản xuất muối trên 1.468ha sản xuất muối toàn tỉnh.
Data Factory VIRAC – nền tảng đầu tiên phục vụ nhanh chóng mọi nhu cầu phân tích với hệ thống dữ liệu đa chiều và chuyên sâu về các ngành kinh tế Việt Nam.
Data Factory VIRAC cung cấp dữ liệu của 456 mã ngành với thông tin: Số lượng doanh nghiệp; Số lượng lao động; Doanh thu thuần; Tài sản cố định; Vốn đầu tư cơ bản; Lợi nhuận trước thuế; Thuế và các khoản phải nộp của các ngành kinh tế.
Ngoài ra, thống kê nâng cao Data Factory VIRAC còn cung cấp dữ liệu về sản xuất, tiêu thụ, tồn kho của 1910 sản phẩm theo từng quý, từng tỉnh thành và toàn quốc.
Để tìm hiểu cụ thể hơn về Data Factory VIRAC, vui lòng gửi thông tin tới Zalo Official Account này: https://zalo.me/3065141877635318857
hoặc quét mã QR bên dưới.
Trải nghiệm hệ thống dữ liệu kinh tế Data Factory – VIRAC ngay tại đây.
VIRAC có thể nghiên cứu, làm báo cáo customize để đáp ứng những nhu cầu đặc biệt, chuyên sâu của khách hàng. Đăng ký đề bài TẠI ĐÂY.
VIRAC được thành lập bởi đội ngũ nhân sự uy tín và có chuyên môn về nghiên cứu thị trường trong khu vực. VIRAC chuyên cung cấp các sản phẩm, dịch vụ liên quan đến:
- Nghiên cứu Ngành
- Nghiên cứu doanh nghiệp
- Nghiên cứu thị trường
- Nền tảng dữ liệu VIRACE
Các đối tác của VIRAC
- Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank)
- Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam (Vietinbank)
- Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank)
- Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội (MB Bank)
- Công ty TNHH Quốc tế Unilever Việt Nam
- Olam International
- FrieslandCampina
- …
